Magdalena Sękowska
|
O specyficznym języku , jaki się tworzy w początkach relacji matka-dziecko
Jeszcze zanim dziecko przyjdzie na świat, tworzy się relacja między nim a matką. Relacja ta jest z jednej strony regulowana siecią powiązań biochemicznych, a z drugiej strony rodzajem tworzonej przez matkę więzi psychicznej z dzieckiem. Wytworzenie się tego rodzaju więzi jest gwarantem rozwoju dziecka, a jej rodzaj stanowi pewnego typu rusztowanie do przyszłych relacji, jakie dziecko będzie kontynuować w swoim życiu. Ważne dla tworzenia tej więzi jest to, co matka myśli o dziecku - o jego roli w jej życiu, o tym jakie będzie, kim będzie, jakiej płci, do kogo podobne lub niepodobne, jak będzie miało na imię. Myśli matki będą pobudzać jej uczucia, a te zwrotnie będą oddziaływać na środowisko rozwoju dziecka. W okresie prenatalnym komunikacja matki z dzieckiem odbywa się przede wszystkim poprzez dźwięk, ruch i dotyk. Po urodzeniu się dziecka język ten zostanie wzbogacony kontaktem wzrokowym. Bodźce wzrokowe w pierwszych miesiącach życia dziecka stają ważnymi stymulatorami tworzonej więzi. Obserwacja twarzy matki jest ważnym obszarem fiksacji dziecka, a z drugiej strony pobudza matkę do śledzenia spojrzenia dziecka i wzajemnego angażowania się w okresy intensywnego patrzenia sobie w oczy. Badania wskazują, że tego rodzaju interakcja (patrzenie sobie w oczy) stymuluje rozwój połączeń między prawą korą czołową a układem limbicznym. Wszystkie interakcje między matką a dzieckiem działają silnie pobudzająco na wydzielanie oksytocyny, prolaktyny, endorfin i dopaminy, które wywołują uczucia pozytywne. Uaktywnianie tego rodzaju uczuć daje podstawy do tworzenia podstawowej więzi między matką a dzieckiem.Innym ważnym aspektem komunikacji jest dotyk - ważne jest dotykanie, przytulanie, wzajemna bliskość między matką a dzieckiem. Poprzez dotyk, także wydzielany przez matkę zapach, dziecko uczy się, kiedy może czuć się bezpieczne. Dźwięki, głos matki ( też ojca) to kolejne sposoby na tworzenie atmosfery kontaktu i budowanie bezpiecznego otoczenia dla dziecka. Dziecko nie rozróżnia słów i ich znaczeń, ale reaguje na barwę, ton głosu, na jego powtarzalność. Do 26 miesiąca życia dziecka rozwija się przede wszystkim obszar prawej półkuli mózgu, co oznacza, że w tym okresie ważne są wszystkie bodźce niewerbalne, związane z kontaktem a nie ze znaczeniem słów i mowy. Te narzędzia komunikacji staną się istotne w późniejszym okresie rozwoju dziecka.Matka reaguje na dziecko, dziecko reaguje na matkę. Ta relacja buduje się obustronnie, a warunkiem jej rozwoju jest synchroniczność rozumiana jako dopasowywanie aktywności matki i dziecka. Synchroniczność to umiejętność dopasowania uwagi do uwagi dziecka, wzajemna wymiana sygnałów jak w dialogu. Specyficzny język między matką a dzieckiem jest podstawą porozumienia w pierwszym okresie życia dziecka. Poprzez ten język matka przekazuje dziecku swoje nastawienie i buduje obraz świata. Dziecko zwrotnie komunikuje o swoich potrzebach i swoim stanie . Ten wzajemny język powstaje - jest procesem, który pozostaje jedynym w swoim rodzaju. Aby przebiegał najbardziej optymalnie :- podczas karmienia, przewijania i innych czynności pielęgnacyjnych wobec dziecka dbaj o kontakt wzrokowy z dzieckiem - zatrzymuj się, odzwierciedlaj reakcje dziecka, nie spiesz się by wykonać czynność, lecz zadbaj o nawiązanie kontaktu- dbaj o to, by dziecko poznawało Twój naturalny zapach (bez perfum i sztucznych zapachów), który będzie dla niego sygnałem Twojej bliskości- głaszcz, dotykaj dziecko- przytulaj, noś na rękach albo w chuście przy swoim boku - nigdy nie rób tego "na siłę", gdy jesteś w złym humorze- mów do dziecka, ale wiedz, że nie rozumie ono Twoich słów, ich znaczenia lecz odbiera je jako dźwięk, ton głosu, barwę- reaguj na sygnały od dziecka, naśladuj je, wchodź w dialog, - pamiętaj, że Twoje myśli ,przekonania i emocje uwidaczniają się w Twoim zachowaniu.
|